PermaBlitz

Gisteren was een prachtige dag voor de "Permablitz" die Morgan en ik hadden georganiseerd.

Het weer zat mee en goedgemutste vrienden brachten hun gereedschap en menskracht mee.

Morgan en ik zijn nog in discussie zijn over de definitieve inrichting van ons stukje land-in-bruikleen. Op dit stukje grond van zo'n 140 vierkante meter, ingeklemd tussen de Castricumse bollenvelden en het Noordhollands Duinreservaat, voeren we als onderdeel van onze opleiding aan de Utrechtse Permacultuurschool een project uit naar eigen ontwerp. Het is fijn om het samen te doen en te kunnen overleggen, maar omdat we beiden ietwat aan de eigenwijze kant zijn, duurt het soms even voor we overeenstemming hebben bereikt. Het helpt natuurlijk ook niet dat ik me voorlopig nog vastklamp aan de theorie en zo goed als geen praktijkervaring kan aanvoeren, terwijl ik tegelijkertijd voor mijn geestesoog telkens mijn vader zie, bijna elke vrije minuut in zijn tuin te vinden en het archetype van iemand met groene vingers. Onbewust speelt mee hoe ik het hem zag doen, althans, hoe ik dénk dat ik het hem zag doen....

Morgan en ik waren het in ieder geval al wel eens over twee onderdelen van het ontwerp, namelijk een verhoogd bed oftewel een 'hügel' à la Sepp Holzer uitgevoerd in een halve cirkel, met rond het middelpunt van de cirkel een vijver.

Sepp Holzer is een Oostenrijkse boer die op een berghelling in de buurt van Lungau al zo'n 50 jaar zijn ervaring en intuïtie volgt bij het exploiteren van zijn boerenbedrijf. Jarenlang werd hij uitgelachen door zijn boerende bosbouwburen. Naarmate echter de bezwaren van monoculturele dennenbosbouw duidelijker naar voren kwamen (erosie, vatbaarheid voor plagen, verarming van de grond, kwetsbaarheid voor stormschade, en niet te vergeten een bedrijf dat veel gevoeliger is voor fluctuaties in marktprijzen), keken die buren meer en meer vanuit hun ooghoeken naar Sepp Holzers succesvolle activiteiten.
Zoals dat wel vaker gaat, kreeg hij van buitenlanders eerder erkenning dan van de lokale bevolking. Tegenwoordig lopen stoeten buitenlanders bij hem in en uit.
Holzer spreekt alleen plat Oostenrijks, en het is vermakelijk om op YouTube te zien hoe hij in Siberië, Schotland, Portugal, Ecuador, V.S. en andere landen --plaatselijke simultaanvertalers in zijn kielzog-- met veel aansprekende handgebaren zijn permacultuur-adviezen uitvent aan een aandachtig publiek.
'Permacultuur' noemt hij zijn manier van werken nu zelf ook. Slechts enkele jaren geleden bleek namelijk dat wat hij zichzelf met vallen en opstaan had aangeleerd, als twee druppels water leek op wat de Tasmaanse boer Bill Mollison aan de andere kant van de aardbol eveneens in een jarenlang proces had ontwikkeld en door hem 'permacultuur' werd gedoopt, een samentrekking van kenmerkende Australische makelij die staat voor 'permanent agriculture'.
Nu zouden we eerder spreken van duurzaam in plaats van 'permanent'.
Permacultuur biedt een alternatief voor de nog steeds heel gebruikelijke monoculturen van uitgestrekte velden met aardappelen, bieten, broccoli of uien.
Monoculturen zijn niet duurzaam; ze kosten veel energie in de vorm van onderhoud, pesticiden, kunstmest en energieslurpende machines. Een monocultuur put op termijn de grond uit en steeds ingrijpender maatregelen zijn nodig om de grond nog dezelfde opbrengsten te ontlokken.
Een permacultuurtuin is daarentegen een multi-culti ensemble dat een ecosysteem imiteert. De functies in het systeem laat je zoveel mogelijk vervullen door voor de mens nuttige gewassen en organismen. Je hebt relatief weinig werk omdat een ecosysteem in evenwicht is en dus duurzaam (het houdt zichzelf in stand) en er geen stoffen van buiten bij hoeven komen.
Het is natuurlijk wel een dynamisch evenwicht, dus je zal ook bij een geslaagd ontwerp moeten bijsturen om te voorkomen dat het allemaal evolueert tot een prachtig bos waarin steeds minder groeit dat wij willen eten.

Dat is dan de theorie.

De praktijk moet het ons gaan leren, en daarom hielden wij een Permablitz om alvast een goed begin te maken met die praktijk.

Een Permablitz is een bijeenkomst waar vele handen licht werk maken van een (deel van) een permacultuurproject.

Zo begon de dag voor mij: fietsje geparkeerd, vlaggetjes opgehangen, baal stro gehaald bij de paardenstal-buurman aan de overkant van het weggetje, een extra kruiwagen gehaald bij de boswachter Jan Zijlstra 300 meter verderop bij Hof van Kijk Uit, en alvast foto's gemaakt van de toestand VOOR: een gefreesd, aangeharkt, kaal stukje grond.

Het landje met de neus naar noordnoordoost. Links op de foto de pomp die later nog goede diensten zou bewijzen...

De rabarber rechts vooraan op de foto is opgekweekt door Roel en Corrie. Zij tuinieren op een meer traditionele manier (maar zonder bestrijdingsmiddelen en kunstmest) op hetzelfde landje waar wij gebruik van maken. Zij zijn veel meer ervaren tuiniers dan wij, maar tegen wil en dank hoop ik toch dat onze sla en tomaten het minstens zo goed gaan doen als die van hen...

Nogmaals ons lapje, nu in zuidwestelijke richting. In het bos rechts zingen nachtegalen, links liggen bollenvelden, naar verluid vol gif en kunstmest.

De eerste werkers zijn gearriveerd.
Aan de hand van het ontwerp bepaalden we waar het middelpunt van de cirkel moest komen, en zetten de halve omtrek uit met stokjes. De cirkel is open in de richting van het zuidwesten. Het idee is dat daarmee zoveel mogelijk zon wordt gevangen, maar er tegelijkertijd ook een opening naar de rest van de tuin is.
Daarna ging de spa in de grond om op de omtrek van de cirkel een greppeltje te graven.

Na beraad werd besloten: het greppeltje moest minder diep, maar wel breder.

Daar komen de stammetjes voor een ondergrond die veel vocht kan opnemen en warmte afgeeft bij het verteren. En je ziet: PermaBlitzen is leuk!

Hoppa!

De tweede lading van het hout dat ons ter beschikking was gesteld door boswachter Jan Zijlstra. Hij had het hout al liggen, keurig in stammetjes gezaagd en opgestapeld.
Momenteel mag uit het bos geen hout worden gesprokkeld, omdat vogels daar nu nog in nestelen. Van het najaar kan dat wel weer. Ik kijk er nu al naar uit om nog meer mooi hout te kunnen verzamelen voor nog mooiere bedden!

Nadat de greppel gevuld is met stammen, komt een laag takken.
Bij de bosrand hadden voorgaande generaties moestuinders allerlei organisch materiaal op een berg gegooid. Er lagen ook erg veel takken op en in. Deze gebruikten we voor de laag bovenop de stammen.

Een hele berg!

Takken kruien.

En nog meer takken!

Vervolgens kwam allerlei kleiner en groener organisch materiaal: gemaaid gras, brandnetels, bladeren, enzovoort.

Tussendoor goten we veel water over stammen, takken, gras. Bij elke nieuwe laag weer opnieuw water.

Het water dat we in de greppel goten is grondwater van de duinen dat we zelf oppompten.

Zo moet je pompen om golven te maken!

Na het ruwere en wat minder grove organische materiaal, ging het zand van de uitgegraven greppel op er weer op.

Speciale vermelding verdient Daan van 13 die gebuffeld heeft als een kanjer!
Op de achtergrond bij het hek begiet Ferdinand de frambozenplantjes die hij als bijdrage aan de tuin had meegebracht.

Al het zand uit de vijver-in-spe komt ook op het bed.

Sabina Posthumus, kok in opleiding, zorgde voor de catering en een rijke dis. Lekkere taart, broodjes en supersapjes!
Als het theehuis van Hof van Kijk Uit begin juni in bedrijf gaat, zal Sabina daar in de keuken diverse lekkernijen bereiden, waarbij ze hopelijk goed gebruik kan maken van wat onze tuin gaat opleveren!

Natuurlijk moet er ook af en toe gerust en bijgetankt worden. Een PermaBlitz is niet geheel energieneutraal!

Intervisiegesprek over ontluikend semi-volwassen kroost.

Dode bamboestengels krijgen een tweede leven als steuntje voor jonge zonnebloemen.

Nu wordt het tijd voor de toplaag van het bed: een lekker vruchtbaar laagje oude compost van onderuit de berg.
Overigens bleken in de compostberg ook padden te wonen. Sorry padden.... Ik hoop dat jullie weer een nieuwe slaapplek vinden, wie weet wel in ons nieuwe bed!
Uit de berg kwam tot verrassing van een ieder ook nog een grote grijze plastic bak, en een grote stronk die na experimenteel onderzoek geïnterpreteerd werd als mierikswortel gone wild.

Bijdrage aan de toplaag van de heuvel.

Heuvel en vijver hebben vorm gekregen.

De allerlaatste laag is stro. Het stro heeft als doel concurrerend onkruid te ontmoedigen, de grond minder te laten uitdrogen en extra voedingsstoffen te leveren.

Hoewel er twijfel was of één strobaal voldoende was om het hele bed te kunnen bedekken (misschien waren er wel vier of vijf balen nodig!), bleek dat ongegrond. Met iets meer dan een halve baal konden we al toe!

Om het stro beter op zijn plaats te houden, waren deze stammetjes de finishing touch. Ideetje van Daan.

Nu is het tijd om de zaailingen een plekje te geven die Morgan met veel zorg en toewijding heeft opgekweekt en afgehard op zijn balkon. Er zijn er veel meer dan we kwijt kunnen op onze berg. Maar misschien mogen we ze wel dichter op elkaar planten dan we nu denken. Komend weekend maar even vragen aan onze permacultuurdocenten Maranke en Taco.

Een ereplaatsje is gereserveerd voor de tomaten: warm, zonnig en beschut, met uitzicht op de vijver. Deze flinke tomatenplanten waren meegebracht door Sabina. Ik hoop dat ze het goed gaan doen!

Ik geloof dat dit snijbiet was, maar het zou ook witte kool kunnen wezen...Wat denk jij, Morgan?

Alweer een leeg potje!

Munt mag lekker zijn gang gaan onderaan de heuvel.

That's it, folks!
Een prachtig resultaat van een prachtige dag.
Heel erg bedankt voor jullie hulp, en ik houd je op de hoogte.